ING maakt fouten, maar niet meer dan de douane

De publieke verontwaardiging over de ING-schikking is groot. De bank trof de schikking omdat het de regels voor het tegengaan van witwassen niet had nageleefd. Het verwijt is dat ING bij zo’n groot misdrijf verantwoording had moeten afleggen bij de rechter. Dat zij een groot misdrijf heeft gepleegd, wordt afgeleid uit de hoogte van de schikking: €775 mln. De oud-president van de Hoge Raad, Geert Corstens, beschuldigde ING zelfs van fraude. Maar voor zover bekend, gaat het hier niet om fraude. Het gaat om de veronachtzaming van een verplichting om verdachte transacties te melden. Dat is een verplichting die de wetgever aan banken heeft opgelegd. Dit is een soort privatisering van een taak van de fiscale opsporingsdienst (FIOD), waarvoor banken niet betaald krijgen. Het verwijt is dat ING die taak niet goed genoeg heeft vervuld.

Dit is het best te vergelijken met de douane die de wettelijke taak heeft om containers in de Rotterdamse haven te controleren en die verweten wordt dat hij teveel over het hoofd ziet. Een dergelijk verwijt wordt met enige regelmaat gemaakt. Geen haan die ernaar kraait, laat staan dat een Tweede Kamerlid of een oud-president van de Hoge Raad de voor de douane verantwoordelijke ambtenaar of minister voor de rechter wil slepen.

Dat een rechter aan ING een hoge boete zou opleggen, is allerminst zeker. ING heeft immers niet zelf fraude gepleegd, en heeft nooit de intentie gehad om fraude te plegen of een fraudeur te helpen. Bovendien gaat het hier om een taak die in beginsel op een overheid rust. Juist die overheid laat daarbij zelf menige steek vallen, om redenen van kosten, net als bij ING. Het Openbaar Ministerie heeft daarom ingeschat dat de rechter tot een veel lagere boete zou oordelen, mogelijk zelfs met een verkapt verwijt aan de overheid zelf. Dan hadden banken het in de toekomst niet meer zo moeilijk gehad met de naleving van deze taak van de douane of de FIOD.

De beslissing van het OM om te volstaan met een boete lijkt dan ook verstandig. De geringe invloed op de beurskoers van ING toont aan dat de boete wel twee keer zo hoog had moeten zijn. Het publieke sentiment, vertolkt door Geert Corstens, zal vermoedelijk sterk samenhangen met het salaris van ING-topman Hamers. Maar daar gaan het OM en de rechter niet over.

Joris Struycken is partner bij Certa Legal Advocaten te Amsterdam. 

11 september 2018